MOJE ŻYCIE – PIOTR TYMOCHOWICZ - 70

Koniec dziennikarskiej przygody…

(Moje Życie – z mojego subiektywnego punktu widzenia)

Autor: Piotr Tymochowicz

teoriaq.com

Praca w roli dziennikarza wyczerpywała mnie coraz bardziej. Pochłaniała coraz więcej czasu i, jak się okazywało, bywała niebezpieczna. Z drugiej strony dawała mi coś, czego wtedy potrzebowałem – możliwość podróżowania i oglądania świata w momencie, gdy wszystko zaczynało się zmieniać bardzo szybko. Z Jurkiem byliśmy jeszcze na Łotwie. Tam wydarzenia potoczyły się podobnie jak na Litwie, choć obyło się prawie bez ofiar.

Na Białorusi zaskakiwała mnie postawa ludzi – taka cicha, poddańcza wobec Rosji, jakby zmiana w ogóle nie była możliwa. W Estonii udało się przeprowadzić rewolucję bez krwi. Patrzyłem na to wszystko z bliska i czułem, że świat naprawdę się przesuwa, a my jesteśmy przy tym obecni.

W samej redakcji czułem się coraz pewniej. Znałem już ludzi, wiedziałem, jak działa gazeta od środka, potrafiłem szybko napisać tekst i oddać go na czas. Równocześnie jednak narastał we mnie sprzeciw.

Pierwsze miesiące były inne. Wtedy jeszcze czuło się pewną spontaniczność i entuzjazm. Ludzie rozmawiali otwarcie, spierali się, czasem nawet się kłócili, ale nie było w tym kalkulacji. Z czasem to się zmieniało. Powoli pojawiały się układy. Tworzyły się grupy, które trzymały się razem, a poza nimi zostawali ci, którzy do nich nie pasowali. Coraz wyraźniej widać było też ambicje ludzi prowadzących gazetę. Chodziło już nie tylko o to, żeby redagować pismo, ale żeby poprzez nie realnie wpływać na to, co dzieje się w kraju.

Nie tylko ja to widziałem. Józef Kuśmierek coraz częściej wchodził w otwarte konflikty z Gazetą. Podobnie Stefan Bratkowski, który był przecież jednym ze współzałożycieli. Lech Wałęsa w czasie tak zwanej wojny na górze próbował najpierw odebrać Gazecie czerwony logotyp Solidarności, a potem odwołać Adama Michnika ze stanowiska redaktora naczelnego. Nie udało mu się. Gazeta zdążyła już zbudować sobie pozycję, która chroniła ją przed bezpośrednim naciskiem z zewnątrz. W tle jednak cały czas czuło się pieniądze. Duże pieniądze i napięcia, które one ze sobą niosły.

Gazeta stała się wtedy czymś więcej niż tylko redakcją. Dzięki Michnikowi i ludziom z jego najbliższego otoczenia powstał swoisty salon. Rozmawiało się tam nie tylko o tym, co się dzieje, ale również o tym, kogo warto wspierać, kogo promować, kto może zostać liderem. Był to salon polsko-żydowski, w którym wyraźną przewagę mieli ludzie o żydowskim pochodzeniu. Samo pochodzenie nie stanowiło dla mnie problemu.

Problem pojawiał się wtedy, gdy stawało się granicą. Widziałem, jak bardzo dbają o to, żeby do tego kręgu nie wchodzili ludzie z zewnątrz, nawet jeśli byli kompetentni i lojalni wobec gazety.

Pewnym wyjątkiem był Juliusz Rawicz. Ceniono go właściwie wszędzie. Miał opinię człowieka, który trzyma się etyki i nie miesza dziennikarstwa z polityką.

Z prowadzących Gazetę tylko z nim miałem naprawdę dobre relacje. Helena Łuczywo też dużo mnie nauczyła – była konkretna, wymagająca i wiedziała, czego chce. Trudniej było z Ernestem Skalskim. Lubił pouczać i sprawiał wrażenie, że zawsze wie lepiej. Jeszcze gorzej było z Bazylem Lipszycem. Był mężem Jolanty Lipszyc, dyrektorki Liceum Eksperymentalnego, w którym kiedyś uczyłem. W redakcji specjalizował się w drobnych intrygach i plotkach. To on rozsiewał historię ze Świeradowa. Opowiadał, że miałem romans z uczennicą i że spędziliśmy razem noc. Nie on jednak zdecydował o tym, że zacząłem się dystansować.

Najbardziej odpychało mnie coś innego. Na jednym z kolegiów, kiedy rozmawialiśmy o jakimś tekście dotyczącym zmian w kraju, zapytałem wprost:

– Czy naprawdę uważacie, że powinniśmy ludziom mówić, co mają myśleć? Czy nie powinniśmy raczej opisywać, jak jest, i pozwolić im samym wyciągać wnioski?

Zapadła krótka cisza. Potem ktoś odpowiedział, że nic nie rozumiem. Że Polska potrzebuje nowych wzorców, a my właśnie te wzorce tworzymy. Kilka osób przytaknęło. Nikt nie podjął tematu dalej. Zrozumiałem wtedy, że dla części redakcji dziennikarstwo przestało być relacją z rzeczywistości, a stało się narzędziem do jej kształtowania.

Podobne rzeczy słyszałem później jeszcze kilka razy. Ktoś mówił o „kształtowaniu świadomości”, ktoś inny o tym, że nie możemy oddać pola. Brzmiało to tak, jakby redakcja miała prawo decydować, co jest właściwe, a co nie.

Coraz częściej czułem, że nie chodzi już tylko o poglądy, lecz o kontrolę nad tym, kto może mówić i co może powiedzieć.

Pracując za darmo, szybko zorientowałem się też, że nigdy nie będę jednym z nich. Mimo że narażałem się w różnych sytuacjach – jeździłem w miejsca, gdzie nie było bezpiecznie, pisałem teksty, które nie wszystkim się podobały – moje artykuły nie wychodziły pod moim nazwiskiem. Zawsze podpisywał je ktoś inny.

Później środowisko postarało się o to, żeby moja obecność w Gazecie Wyborczej zniknęła z pamięci. Został z niej tylko nieistotny epizod z jakimś praktykantem.

Wiele lat później to samo środowisko wypowiedziało mi otwartą wojnę. Stało się to po sukcesie Stana Tymińskiego, a zwłaszcza wtedy, gdy udało się wprowadzić Andrzeja Leppera do Sejmu. Potraktowano to jako zdradę. Z ich punktu widzenia naruszyłem monopol, którego nie chcieli oddać nikomu spoza swojego kręgu.

Mimo wszystko doceniam to, czego się w Gazecie nauczyłem. Doceniam Juliusza Rawicza, którego nazywaliśmy Julkiem. Cieszę się, że poznałem Józefa Kuśmierka i kilku innych ludzi, z którymi dało się normalnie rozmawiać.

Przeżycia w Berlinie i na Litwie, które zawdzięczam również pracy w gazecie, kompensują wiele późniejszych złych rzeczy. Ukazały mi więcej niż całe lata studiów. Zostały ze mną na długo i wpłynęły na to, jak później patrzyłem na świat.

Znów byłem wolny. Nie miałem już wobec nikogo zobowiązań, które by mnie ograniczały. Zabrałem się więc do otwarcia czy raczej reaktywowania własnej firmy. Zrozumiałem wtedy jasno, że tylko w ten sposób mogę zachować niezależność, której w redakcji już nie widziałem i której, jak się okazało, nie zamierzano mi dać. Na bazie swoich własnych cennych doświadczeń oraz Teorii Q sformułowałem dość bogatą ofertą szkoleniową – gdzie nauczanie języków obcych było marginalne. Główny trzon budowały umiejętności miękkie takie jak asertywność, negocjacje, mediacje przemówienia publiczne, analiza osobowości oraz techniki skutecznego uczenia się. Oprócz tego skonstruowałem uniwersalną teorię i praktykę leadership oraz techniki panowania nad tremą, emocjami i wiele innych rzeczy. Pierwszym moim klientem tak rozszerzonego planu był Marek Pol, lider Unii Pracy. Dał mi fantastyczne rekomendacje. Kolejnym lider jakiejś innej partii kanapowej Piotr Ikonowicz – PPS Polskiej Partii Socjalistycznej - człowiek bardzo ideowy ale o niezwykle ambitnym i nieposkromionym Ego. Jego partia była przeciwna zarówno post komunistom jak i nowej formacji wolnego rynku. Jak słuchałem go w 1992 roku jak został przewodniczącym tej partii – miałem wrażenie, że wciela się nie tylko duchem ale i ciałem w postać Ce Gewary. Czułem się dość egzotycznie na Sali raczej starszych działaczy tytułujących się per Towarzyszu, Towarzyszko. Poznałem tam dziennikarza z Dominikany – z który, się później zaprzyjaźnię Carlosa Teherę oraz poznam Kurpiowiankę Teresę Olszewską – której syn był dość znanym człowiekiem mafii pruszkowskiej. Ikonowicz nie przyjął do wiadomości, że może czegokolwiek się nauczyć ode mnie, raczej powiedział odwrotnie – młody człowieku – współpracując ze mną możesz się wiele ode mnie nauczyć. No cóż, nie zaprzeczałem – w końcu od każdego człowieka można się czegoś w różnym stopniu i skali nauczyć. Tak czy owak zafundowaliśmy sobie pewien eksperyment społeczny. Piotr wynajął półciężarówkę z platformą na której mogliśmy stać z odpowiednim mocnym nagłośnieniem i wygłaszać mniej lub bardziej płomienne charyzmatyczne przemówienia. Przejechaliśmy tak całe Krakowskie Przedmieście wraz z ulicą Nowy Świat w Warszawie i z powrotem. Muszę przyznać, że nie brakowało Piotrowi charyzmy aczkolwiek wydawał się trochę zazdrosny gdy słuchał moich przemówień. Zgromadziliśmy całkiem pokaźny tłum ludzi, który za nami podążał.

Przed uniwersytetem napotkaliśmy jakąś studencką bojówkę która nas obrzuciła pomidorami i jajkami. Zeskoczyłem wtedy z platformy i dopadłem lidera by mu odpłacić. Skamlał pamiętam ze strachu i przepraszał.

Potem usłyszałem, że ten niskiego wzrostu chłopak był właśnie przewodniczącym Ligii Republikańskiej. Tak miałem zaszczyt poznać i dać kopa w tyłek – Mariuszowi Kamińskiemu, późniejszemu liderowi CBA. Mój poligon doświadczalny zarówno moich umiejętności jak i Teorii Q właśni przeszedł chrzest bojowy i rozpoczął swoją długą ponad 45 lat trwający czas ciągłych testów i udoskonaleń. W przyszłości jednak nie będę się wbrew pozorom skupiać na politykach a raczej ludziach biznesu. Zwycięstwa polityków – szkolonych przeze mnie tylko okazjonalnie będą jednak znacznie bardziej spektakularne medialne – dlatego będą szeroko nagłaśnianie. Postanawiam wyjąć lokal na profesjonalne biuro i zatrudnić asystentki lub asystentów, księgową oraz trenerów wspomagających których mógłbym przygotować do wykładów.

MOJE ŻYCIE • PIOTR TYMOCHOWICZ • teoriaq.com